|
Prawny obowiązek pomocy i jego konsekwencje
Przesłanką istnienia obowiązku udzielania pierwszej pomocy jest - według kodeksu karnego - zaistnienie sytuacji koniecznej. Sytuacją konieczną są wypadki, katastrofy, nagłe pogorszenie stanu zdrowia w przebiegu choroby. Obowiązek udzielania pierwszej pomocy odnosi się do każdej osoby, której życie jest zagrożone, także do samobójców.
W paragrafie 1. artykułu 162. kodeksu karnego kładzie się nacisk na warunki i możliwości ratowania. Chodzi o to, aby nie wiązało się ono ze zbyt dużym niebezpieczeństwem dla ratownika. Jeśli życie ratownika (świadka zdarzenia) jest zagrożone, to powinien wezwać on na pomoc inne osoby, które pospieszą na ratunek bez narażania własnego życia. Paragraf 2. tego samego artykułu kodeksu karnego dotyczy sytuacji, w których udzielenie pomocy wiąże się z wykonaniem specjalistycznego zabiegu medycznego, a ratownik nie ma do tego odpowiednich kwalifikacji. W takiej sytuacji osoba udzielająca pomocy powinna zabezpieczyć poszkodowanego przed dodatkowym urazem (traumą), udzielać mu wsparcia psychicznego i chronić przed wychłodzeniem, a potem wezwać pomoc lekarską i - oczekując na jej przybycie - stale kontrolować czynności życiowe ratowanego.
Obowiązek ratowania nie zwalnia jednak ratownika z powinności wykonywania jego czynności służbowych, których zaniechanie zagrażałoby zdrowiu lub życiu innych ludzi, np. z obowiązków dróżnika lub pracownika obsługi lotów. Od ratownika wymaga się pomocy w miarę możliwości jak najszybszej i najskuteczniejszej.
Prawo cywilne kwalifikuje pierwszą pomoc jako niezlecone wykonanie zadania. Wykonawca niezleconego zadania odpowiada za szkody powstałe w wyniku niewłaściwie wykonanych czynności, ale tylko wówczas, gdy są one następstwem rozmyślnego lub wyraźnie niedbałego wykonania zadania. Czynności wykonane w dobrej wierze, zgodnie z wiedzą ogólną i zasadą szczególnej dbałości, nie spowodują zatem konfliktu z prawem, choćby później okazało się, że działanie to mogło być lepsze.
Ratownik może zażądać od ubezpieczyciela ofiary wypadku odszkodowania za straty poniesione w czasie udzielania pierwszej pomocy, np. za zabrudzone w czasie akcji ubranie, zużyte materiały lub opróżnioną gaśnicę. Można też zażądać zwrotu kosztów leczenia urazów powstałych podczas ratowania lub wypłacenia odszkodowania z tytułu poniesionego uszczerbku na zdrowiu, kalectwa lub śmierci zaistniałych w wyniku akcji ratowniczej. |