|
Przytomność wyraża się przede wszystkim prawidłowym postrzeganiem i możliwością skupienia uwagi.
Utrata przytomności jest stanem spowodowanym zaburzeniami w funkcjonowaniu mózgu, w którym to stanie poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz.
U nieprzytomnego zanikają odruchy kaszlu i połykania, dlatego łatwo może dojść do uduszenia wydzieliną z jamy ustnej (ślina, krew, treść żołądka) lub nasadą języka, który w wyniku osłabienia napięcia mięśniowego opada, blokując drożność dróg oddechowych.
Człowiek nieprzytomny nie reaguje na bodźce z zewnątrz i nie stara się przezwyciężyć trudności w oddychaniu. Taki stan jest wywołany zaburzeniami w funkcjonowaniu mózgu. Może być wynikiem choroby (np. cukrzycy, chorób wątroby lub nerek), ale bardzo często jest skutkiem urazu lub nadużycia alkoholu, przedawkowania leków czy narkotyków. Głęboka utrata przytomności może być przyczyną zatrzymania oddechu i krążenia.
W niektórych sytuacjach można na podstawie okoliczności wypadku wywnioskować, co mogło być przyczyną utraty przytomności i udzielić pomocy z zachowaniem właściwych środków ostrożności. Nawet wówczas, gdy nie zna się przyczyny urazu, należy udzielić pomocy zgodnie z obowiązującymi zasadami, tak aby nie zaszkodzić poszkodowanemu.
W razie konieczności chwilowego pozostawienia poszkodowanego samego, na przykład w celu udzielenia pomocy kolejnej osobie lub wezwania pomocy, trzeba go ułożyć w pozycji bocznej ustalonej - bezpiecznej dla nieprzytomnego.
Można do tego przystąpić dopiero wtedy, gdy jest zabezpieczone miejsce zdarzenia, zapewnione bezpieczeństwo własne, są sprawdzone czynności życiowe poszkodowanego i udrożnione jego drogi oddechowe. Jeżeli poszkodowany leży na plecach, to klęcząc na wysokości jego pasa, należy:
- rękę leżącą po stronie ratownika wyprostować wzdłuż tułowia, natomiast znajdującą się po stronie przeciwnej ułożyć na klatce piersiowej,
- nogę znajdującą się po stronie ratownika zgiąć w kolanie i podkurczyć tak, aby stopa spoczywała na podłożu,
- lekko odchylić kolano od siebie i wsunąć dłoń poszkodowanego pod jego pośladek,
- uchwycić za ramię i biodro znajdujące się po stronie przeciwnej, lekko się odsunąć i delikatnie, płynnym ruchem obrócić poszkodowanego na bok w swoją stronę,
- głowę trzeba odchylić do tyłu w celu udrożnienia dróg oddechowych, a rękę, która była ułożona na klatce piersiowej poszkodowanego, włożyć pod policzek, tak aby łokieć swobodnie spoczywał na podłożu,
- rękę, przez którą obracano poszkodowanego, należy uchwycić obiema rękami (powyżej i poniżej stawu łokciowego) i odsunąć lekko do tyłu,
- ciepło okryć oraz kontrolować tętno i oddech w oczekiwaniu na przyjazd karetki pogotowia ratunkowego. Ułożenie w takiej pozycji jest stabilne. Odchylona do tyłu głowa zapewnia swobodne oddychanie, a zwrócenie w stronę podłoża i oparcie na dłoni jamy ustnej zapewnia wyciek wydzieliny i chroni nieprzytomnego przed zachłyśnięciem się. Odwiedziona do tyłu ręka zapobiega przed ponownym obróceniem się na plecy.
W sytuacji, w której poszkodowany nie leży na plecach, należy ułożyć go w pozycji bocznej, starając się wykonywać jak najmniej ruchów, zwłaszcza związanych z przemieszczaniem głowy. Ułożenie powinno zapewniać przede wszystkim drożność dróg oddechowych i być dostosowane do pozycji zastanej. Nie układa się w pozycji bocznej ustalonej poszkodowanego, u którego podejrzewa się uraz kręgosłupa. Osoby starsze układa się w pozycji bocznej ustalonej wyłącznie w sytuacjach koniecznych.
- W każdej sytuacji tętno i oddech poszkodowanego trzeba kontrolować co minutę.
|