|
W dziejach amerykańskiego przemysłu samochodowego ważny jest dzień 1 kwietnia 1898 roku, kiedy to konstruktor Aleksander Winton sprzedał swój jednocylindrowy samochód Robertowi Allisonowi z Port Carboin. W ten sposób przebiegła pierwsza transakcja handlowa, której przedmiotem był samochód. Dlatego też wiele lat później towarzystwo Wintona wykupiło swój pierwszy sprzedany samochód, naprawiło go i do dzisiejszego dnia przechowuje w swych zbiorach.
Wintori po skonstruowaniu silnikowego pojazdu dwukołowego zbudował czterokołowy automobil z dwucylindrowym pionowym silnikiem, sprzęgłem ciernym, gaźnikiem, elektrycznym systemem zapalania, pneumatykami i karoserią dla czterech osób oraz rozrusznikiem.
Później zakończył budowę kolejnego samochodu, który osiągnął światowy rekord w jeździe po obwodzie jednej mili (1,62 km) w czasie 1 minuty 48 sekund. Winton jako pierwszy w Stanach Zjednoczonych rozpoczął seryjny wyrób samochodów w liczbie 21 rocznie.
Aby wykazać niezawodność automobilu jako środka transportu, w 1901 roku ogłosił, iż zamierza odbyć jazdę na rekordową odległość z San Francisco do Nowego Jorku, choć miast tych nie łączyły jeszcze drogi. Jego pomysł zdawał się być szalony i w możliwość realizacji tego planu nikt nie wierzył. Mimo to Winton wystartował, pokonał góry Sierra Nevada, ale ugrzązł na piaskach pustyni w Nevadzie i jazdy nie ukończył. Swojej idei jednak nie porzucił i w osiem lat później zbudował silnik ośmiocylindrowy.
W tym samym czasie w Paryżu szukali szczęścia jako konstruktorzy bracia Wernerowie, Niemcy pochodzenia rosyjskiego, którzy specjalizowali się w budowie „motocyclettów".
Na wystawie światowej w Paryżu wielką nagrodę zyskał dwumiejscowy samochodzik wyprodukowany przez belgijską fabrykę zbrojeniową Fa-briąue d'armes de guerre, FN. Pojazd był podobny do powozu: miał pionową kolumnę kierowniczą, a jego tylne koła za pośrednictwem łańcuchów napędzał dwucylindrowy silnik.
Samochodzik ten cieszył się niesłychanym powodzeniem i dlatego firma rozpoczęła produkcję pojazdów o większej mocy, przeważnie czterocylindrowych. W 1914 roku znowu powróciła do idei konstruowania małych samochodów, które mogłyby odnieść sukces, gdyby nie wojna. I w ten sposób dopiero po zakończeniu działań wojennych wznowiono produkcję małych, ludowych, belgijskich samochodów FN z blaszaną karoserią.
W Szwajcarii samochody benzynowe usiłował produkować fabrykant strzelb myśliwskich, Fridrich. V. Martini. Jego pojazdy, przystosowane specjalnie do pokonywania górzystych terenów szwajcarskich, dzięki swej niezawodności i niezwykłej zwrotności dobrze zaprezentowały się w wielu wyścigach samochodowych, zdobywając dla Szwajcarii sporo medali i pucharów. Po pierwszej wojnie światowej firma wsławiła się konstrukcją sześciocylindrowego silnika o pojemności 3000 cm i mocy 70 koni mechanicznych, a także nieco większym silnikiem o pojemności 4400 cm3. W Szwecji pierwszy pojazd samochodowy w roku 1898 zbudował inżynier Gustaw Erikson. Jego samochód miał najpierw napęd ropny, a potem benzynowy.
Od nowego stulecia datuje się tak szybki rozwój automobilizmu we wszystkich prawie państwach świata, że przy najlepszej nawet woli nie sposób wymienić i scharakteryzować wszystkich kierunków konstrukcyjnych oraz wszystkich konstruktorów, którzy też coś wnieśli do rozwoju motoryzacji. Wielkie fabryki rozpoczęły produkcję seryjną, przygotowaniem nowych modeli zajmowały się całe zespoły i powoli ginęły nazwiska genialnych indywidualistów, którym zawdzęczamy, że rozwój samochodu posunął się aż tak daleko.
Dlatego więc choćby tylko dla zarysowania względnie pełnego obrazu trzeba przypomnieć fabrykę Horseless Carriage Syndicate w australijskim Melbourne, skąd wyjechał pierwszy samochód na tamtym kontynencie, przy którego budowie miał największy udział Walter Ridge. Samochód nazwany Pioneer miał interesująco rozwiązane podwozie, które umożliwiało zawracanie na niewielkiej przestrzeni. Samochód Ridge'a był ulubionym środkiem lokomocji australijskich lekarzy.
W Kanadzie pierwszy samochód benzynowy zbudował podług projektu J. W. Stilla Canadian Motor Car Syndicate w Toronto. W tym modelu niezwykłe było regulowanie prędkości pojazdu poprzez pochylanie kolumny kierownicy w przód lub do tyłu.
Bardziej znanymi producentami tego czasu byli w Holandii bracia Spijkerowie, którzy już w 1902 roku eksportowali taksówki do Londynu, a ich samochód Spijker kierowany przez Godarda ukończył w 1907 roku legendarną podróż z Pekinu do Paryża. Firma zbudowała w 1903 roku sześciocylindrowy samochód z bardzo modnym w ostatnich czasach napędem na wszystkie koła.
Na Węgrzech pierwszy samochód zbudował Janos Csonka w roku 1900 wspólnie z profesorem Bankim z politechniki budapesztańskiej, gdzie Csonka był kierownikiem warsztatów szkolnych. Pięć lat później zbudowali czterocylindrowy samochód o mocy 16 koni mechanicznych, który jeździł na Węgrzech jeszcze w 1925 roku i przejechał ponad ćwierć miliona kilometrów.
W Holandii zbudowano również w 1902 roku jednocylindrowy pojazd, który jego twórca P. H. Koning wyposażył w akumulator, rozrusznik, cewkę indukcyjną i świecę zapłonową. Napęd tylnych kół rozwiązano przy pomocy rzemieni i łańcuchów.
W Hiszpanii rozpoczęto od prób z elektromobilami. Pierwszy samochód powstał tutaj w 1904 roku według projektu szajcarskiego konstruktora Marcosa Birkigta, który po upadku firmy został mianowany dyrektorem technicznym firmy Hispano Suiza. Szybko zyskała ona dobre imię produkując samochody luksusowe o wysokiej klasie. Do 1913 roku Hispano Suiza była jedyną hiszpańską fabryką samochodów; podczas wojny produkowano tutaj doskonałe silniki lotnicze.
W carskiej Rosji pierwsze automobile zaczęto montować w roku 1907 w Rusko-Baltiskom Wagonostrojitelnym Zawodje. W dwa lata później zbudowano odrębny oddział samochodowy, z którego wyjeżdżały niezawodne samochody. Na przykład dwa z nich wygrały sławny wyścig Petersburg — Kijów — Moskwa — Petersburg, zwyciężając 48 konkurentów. W fabryce wyrabiano najpierw 500 samochodów rocznie, potem zwiększono produkcję do 4000 sztuk. W Moskwie zaś rozpoczęto budowę specjalnej fabryki samochodów w roku 1916.
Polska do roku 1918 nie produkowała samochodów i dopiero w 1923 roku zbudowano pierwszy polski silnik typu CWS. Natomiast pierwszy polski samochód zmontowano w warszawskiej fabryce S.K.A.F. Krzeczkowskiego i Kozłowskiego w 1920 roku. Jednocylindrowy silnik tego samochodu miał pojemność 500 cm3, ważył 300 kilogramów, był chłodzony wodą i pozwalał osiągnąć prędkość 40 kilometrów na godzinę. Drugą próbę konstrukcji polskiego samochodu nazwanego Polonia podjęto w 1924 roku, ale prototyp majora Mikołaja Karpowskiego był chłodno przyjęty ze względu na swój techniczny eklektyzm. Autorem silnika CWS był inż. Tadeusz Tański, który z budową samochodów osobowych zetknął się we Francji. Samochód z silnikiem zbudowanym w Centralnych Warsztatach Samochodowych ujrzała stolica dopiero w 1925 roku, a wiele pomysłów konstrukcyjnych wyprzedzało swój czas. Był to silnik czterocylindrowy czterosuwowy, z zaworami w aluminiowej głowicy, miał pojemność skokową około 3000 cm , moc silnika wynosiła około 61 koni mechanicznych przy 3000 obrotów na minutę. Produkowano go w małych seriach jako kabriolet, otwarty i limuzynę. Niestety, umowa licencyjna zawarta w niewiadomych okolicznościach z koncernem Fiata przewidywała również eliminację polskiej konkurencji konstrukcyjnej i na wniosek strony włoskiej zażądano zamknięcia produkcji samochodów CWS oraz zaprzestania prób z nowymi typami pojazdów. Inż. Tadeusz Tański zginął zamordowany przez Niemców w Oświęcimiu. Podejmowano potem kolejne próby konstrukcyjne z polskim samochodem, ale przytłumione zostały przez produkcję polskiego fiata oraz przez produkcję licencyjną samochodów ciężarowych na włoskiej licencji w podwarszawskim Ursusie. W Polsce montowano również samochody czeskie marki Praga w Oświęcimiu oraz amerykańskie (Chevrolet, Buick) oraz niemieckie (Opel).
W roku 1925 założono w Szwecji znane zakłady AB Volvo, które po wypuszczeniu próbnych egzemplarzy rozpoczęły stosunkowo szybko produkcję seryjną w ilości 1000 sztuk rocznie.
W Czechosłowacji tradycje motoryzacyjne są bardzo stare. Już w latach osiemdziesiątych minionego wieku Wacław Klement, z zawodu księgarz, oraz mechanik Wacław Laurin przeszli od produkcji bicykli marki Slavia do produkcji motocykli (1899), które zyskały uznanie na rynkach europejskich, m.in. w Anglii. Fabrykę postawili w mieście Mlada Boleslav i tam też w 1901 roku zbudowali pierwsze dwa lekkie czterokołowce o dwu miejscach. Z biegiem czasu niewielkie samochody Klementa i Laurina osiągały coraz większą popularność w Europie, a rosła też rozmaitość typów oraz pomysłowość rozwiązań konstrukcyjnych. Firma L and K produkowała nie tylko samochody osobowe, ale również ciężarowe i pocztowe, średnie i lekkie autobusy. Z firmą związany był niezwykle pomysłowy konstruktor czeski Otto Kieronymus. Skalę produkcji ukazuje efekt uzyskany w 1911 roku: 800 samochodów, 300 motocykli i 268 motorów. Skonstruowany tutaj model S był pierwszą czeską próbą zbudowania taniego samochodu ludowego, przerwaną przez wybuch pierwszej wojny światowej. Fabryka LiK miała swe filie w Rosji, a rynki zbytu w Europie, Ameryce Łacińskiej, Japonii. Wozy z Mlada Boleslav zdobywały wiele nagród w wyścigach. W czasie I Republiki nałożenie olbrzymich podatków od luksusu na wyrób samochodów zamniejszyło i zahamowało produkcję. W 1925 roku nastąpiło połączenie firmy z zakładami Skody w Pilznie i wszystkie wozy czeskie skonstruowane i wyprodukowane po 20 sierpnia 1925 roku niosły już markę fabryczną Skody. W 1932 roku zakłady w Pilznie i Mlada Bolesłav, i fabryka samochodów Praga w Pradze połączyły się w jedną, co zlikwidowało wewnętrzną konkurencję. W 1933 roku fabryka wyprodukowała model 420 Popular, który był prototypem czeskiego samochodu ludowego; modyfikując ten model budowano po wojnie Skody typu Octavia oraz Skodę 1202. Zakłady Skody zniszczono w okresie drugiej wojny światowej, ale po odbudowaniu jej w roku 1946 produkuje popularne samochody powszechnego użytku.
Drugi ośrodek czeskiego przymysłu samochodowego związany jest z morawskim miastem Koprzywnicą, w którym najpierw powstała wytwórnia powozów i wagonów kolejowych, a potem rozpoczęto produkcję samochodów marki Tatra. Pierwszy samochód z Koprzywnicy był już wystawiony na wiedeńskiej wystawie samochodowej w roku 1898 pod nazwą Prezydent. Fabryka nazywała się najpierw Nesseldorfer Werke, co po 1918 roku zmieniono na czeską Tatrę, Model Tatra 11 w okresie międzywojennym należał do budzących podziw małych wozów popularnych, które sprawdzały się w każdych warunkach klimatycznych. Właściwy, aerodynamiczny kształt Tatry powstał w 1934 roku i został zmieniony stosunkowo niedawno na model luksusowego samochodu reprezentacyjnego o wysokim komforcie jazdy oraz doskonałych osiągach. |
Ogłoszenia
Media
Historia motoryzacji
Pierwsza pomoc
Niezbędne
Prawo Jazdy